Problemot Y2K na Va{eto RS  

Na kratko, problemot na 2000 godina e koga mikro~ipot ne znae za koja godina stanuva zbor. Kompjuterskiot ~ip vo Va{eto video, ili Va{iot ku}en alarm ili Va{ata faks-ma{ina mo`e da dobie pogre{na pretstava i da ja pro~ita (protolkuva) 2000-ta godina kako 1900-ta. Ova podrazbira deka elektri~nite aparati koi koristat dati se ranlivi na MILENIUMSKATA BUBA^KA. Dali toa pretstavuva problem? Ne bi trebalo, bidej}i pove}eto aparati }e rabotat kako i normalno. Najlo{oto {to mo`e da se slu~i e deka nekoi od niv mo`e da se zbunat okolu datumot. No, {to e so Va{iot RS? Dali e toa malku pokomplikuvano? Da. RS-jata se mnogu kompleksni so samoto toa {to sodr`at mnogu mikro~ipovi.
Kompjuterot e najnapredniot del od tehnologijata koja se nao|a vo domovite, pa so toa najverojatno od niv se o~ekuva da se odnesuvaat neo~ekuvano (nenormalno) koga }e treba da koristat dati po 2000-ta godina.
Pro~itajte gi ovie primeri za da vidite na koj tip na korisnici na RS pripa|ate i {to treba da napravite za da se pripremite za gre{kata (bagot).

Pet sloevi na RS sistemot

1. Hardver - Go zadvi`uva RS (BIOS)-ot vklu~uvaj}i ja tastaturata i monitorot.
2. Operativen sistem - na primer Microsoft Windows ili PS DOS.
3. Aplikativen softver - tekst procesori, tabelarna obrabotka, igri, itn.
4. Podatoci - kako brojkite vo tabelite {to gi vnesuvate vo Va{iot kompjuter.
5. Delewe na podatoci - prenos na podatoci kon i od drugi kompjuteri so flopi disk, elektronska po{ta ili Internet.

Hardver

[to e toa?

RS-to ima ~asovnik vo realno vreme (RS clock) koj raboti celo vreme duri i koga RS-to e isklu~eno, bidej}i ima sopstvena baterija. RS-to isto taka ima ~ip koj go startuva kompjuterot, i ovozmo`uva rabota na negovata tastatura i video ekranot koga toj e vklu~en. Ova e nare~eno Basic Input/Output System (BIOS). Vo nekoi RS-ja, BIOS-ot mo`e da ne bide vo mo`nost da izvr{i premin od 1999 na 2000. Koga }e go vklu~ite RS-to, ~asovnikot pra}a dvocifrena data na godinata na BIOS-ot, koja ja konvertira vo ~etiricifrena data koja se prosleduva za koristewe od strana na drugite programi.

Lo{ite vesti se deka mo`e "00" da bide interpretirana kako 1900, a ne 2000. Dobrite vesti se deka vo pove}eto slu~ai, ovoj problem se sreduva so prosto isklu~uvawe na Va{iot kompjuter pred polno} na 31-vi Dekemvri 1999 i povtorno vklu~uvawe na 1 Januari 2000 ili, so ra~no postavuvawe na datumot so DOS komandata Date ili Date/Time function vo Control Panel kaj Windows baziranite sistemi. Novite RS-ja koi se nabaveni vo poslednite nekolku meseci ne bi trebalo da baraat modificirawe no sepak treba da go konsultirate nabavuva~ot.

Kako da se testira?

Najednostavniot test e da se vidi dali Va{iot RS ~asovnik i BIOS rabotat normalno koga datumot }e se promeni na 1-vi Januari 2000.

• Formatirajte DOS disketa za podignuvawe na sistemot so komandata C:\FORMAT A:/S (kako se pravi toa poglednete vo instrukciite na Va{iot OS;
• Stavete ja disketata vo flopi diskot i podignete go sistemot;
• Treba da Vi bide ponuden prompt so datum i vreme;
• Postavete go sistemskiot datum na 31/12/1999.
• Postavete go sistemskoto vreme na 23:58:00.
• Isklu~ete go RS-to.
• Po~ekajte nekolku minuti za da pomine "la`nata" polno} .
• Vklu~ete go pak RS-to.
• Proverete dali datumot sega e 01/01/2000.
• Proverete dali vremeto e 00xx (kade xx e za okolu 2 minuti pomalo od vremeto pominato otkako ste go postavile vremeto na 23:58:00
• Ako datumot ne se pomesti na 01.01.2000, tuku poka`e nekoj drug datum, najverojatno imate problem so 2000 godina.

Kako da se re{i problemot?!

Accutte-date http://www.accute.com
Ovoj mal softverski paket avtomatski gi koregira potencijalnitr Y2K gre{ki vo BIOS-ot i po{iroko. Go namaluva i rizikot va{ite podatoci, datoteki po{ta i dr. podatoci da bidat zarazeni od mileniumskata buba~ka. Ovoj produkt od dosega{nite negovi korisnici  99,97% e pozitivno ocenet.

Fix2000 http://www.eurosoft-uk.com
Fix2000 litle edition e demo izdanie na ovoj produkt, koj proveruva dali e inficiran CMOS - ot na va{iot kompjuter od mileniumskata buba~ka i nejziniata specifi~nost so prestapnata godina. Ako pri testiraweto edna od dvete  proverki se poka`e kako FAIL, Fix2000 ili nekoj drug softverski paket so sl. struktura treba da Vi go re{i problemot

Operativen sistem

[to e toa?

Operativniot sistem e softver koj gi izvr{uva osnovnite programi i e normalno vklu~en vo isto vreme koga i ste go nabavile Va{iot RS. Pove}eto RS-ja koristat Microsoft Windows operativni sistemi. Ova ovozmo`uva site programi da bidat prezentirani na ekranot na na~in koj gi pravi niv lesni za koristewe. Postarite operativni sistemi kako {to e MS DOS i IBM RS DOS baraat RS korisnicite da ispi{uvaat DOS naredbi pri startuvawe na sekoj program.

Kako da go testiram?

Pove}eto operativni sitemi }e rabotat i po 2000-ta ako tie se postaveni korektno. Identifikuvajte go proizveduva~ot na operativniot sistem, imeto na produktot i verzijata na istiot. Proverete so proizveduva~ot dali produktot e vo soglasnost so 2000 godina.

• Ako koristite Microsoft Windows, proverete go va{iot "date" sistem vo "Control Panel". Ova se nao|a vo ikonata "Regional Settings" vo Windows 95.
• Generalno se prepora~uva da go smenite formatot na datumot od DD/MM/YY vo DD/MM/YYYY vo poleto na dnoto od ekranot. No, nekoi programi mo`e da ne go prifatat ovoj format.
• Postojat nekoi mali problemi so komponentite na Windosws 95 – File Manager i Explorer, no re{enietto za ova se nao|a na sajtot www.microsoft.com vo vid na takanare~eni zakrpi (patches).

Aplikativen softver

[to e toa?

Ova se programite koi gi kupuvate za da ovozmo`ite Va{iot RS da izvr{uva specifi~ni funkcii kako obrabotka na tekst, obrabotka na tabeli, igri,itn. Nekoi od ovie programi mo`e da bidat zasegnati od Mileniumskata buba~ka bidej}i tie koristat dati za presmetka, sortirawe i prebaruvawe. Vo pove}eto slu~ai nema da ima potreba da gi zamenuvate niv - no mo`ebi }e treba da go smenite na~inot na koj se setirani (instalirani) i na~inot na koj gi koristite.

Freeware i Shareware

Freeeware i Shareware programite koi se dostavuvaat so kompjuterskite spisanija ili preku Internet i E-mail se nepredvidlivi vo odnos na Mileniumskata gre{ka. Tie mo`e da se ednostavni programi koi dodavaat funkcii na standardniot softver, ili kompletni programi dizajnirani za odredena namena. Freeware programite se dostavuvaat bez bilo kakov pari~en nadomest. Shareware programite vi ovozmo`uvaat da go probate (testirate) softverot vo odreden vremenski period, po koj dokolku sakate da go koristite treba da platite za registrirawe na istiot. Freeware i Shareware programite obi~no ne doa|aat so obemna dokumentacija.
Ovoj vid na programi be{e dostapen vo prethodnive desetina godina, pa mo`ebi ne znaete koi programi se staveni na Va{iot RS, ili koga i kade da gi pronajdete. Dokolku lu|eto koi gi napravile niv ne mo`at da bidat kontaktirani, nema da mo`ete da znaete na koj na~in Mileniumskata buba~ka mo`e da vlijae vrz niv ili vrz programite so koi tie se povrzani.

Kako da gi testiram?

Odredete koi programi se potpiraat vrz datumi a koi ne.

• Programite koi koristat datumi za presmetki, sortirawe i prebaruvawe mo`ebi treba da bidat promeneti vo na~inot na koj tie se instalirani i koristeni. Na primer, vo tabelite treba da koristite ~etiricifreni broevi za pretstavuvawe na godinata namesto dvocifreni, konkretno 1999 a ne 99.
• Ako mislite deka }e vlijae gre{kata vrz programite, nadgradete gi programite so ponova verzija no proverete zaedno so dobavuva~ot dali Va{ite stari podatoci mo`at da bidat prefrleni korektno vo novata verzija.
• Nemojte da gi zemate zborovite na dobavuva~ot zdravo za gotovo. Odnesetete probni podatoci na disketa kaj dobavuva~ot i pobarajte od nego da Vi demonstrira deka ona {to go tvrdi na zborovi e vistina i vo praksa.
• Freeware i shareware programite ne se kvalitetno kontrolirani pa zatoa  e nevozmo`no da se proveri dali Mileniumskata buba~ka vlijae vrz niv.
• Edinstven na~in na koj }e bidete sigurni deka tie ne se zasegnati od gre{kata e da deinstalirate se {to imate na hard diskot na va{iot RS i potoa da gi preinstalirate samo kompletno licenciranite i dokumentiranite programi, pritoa koristej}i gi samo originalnite disketi.

Za da proverite dali e verzijata kompatibilna ili ne posetete ja stranata Nekompatibilen softver.

Nemojte da zaboravite da gi kopirate Va{ite podatoci i dokumenti na disketa pred da go napravite gore spomnatoto ili vo sprotivno mo`e da gi izgubite istite.

Programi za razonoda

Ovie programi mo`e da go koristat RS sistemskiot datum, ili baraat od Vas da go vnesete istiot, so cel da rabotat ispravno.

• Ako ne ste sigurni kontaktirajte gi proizvoditelite ili Va{iot dobavuva~.

Podatoci

[to e toa?

Ova e infromacijata koja e rezultat na aplikativniot softver koj go koristite. Na primer, mo`e da koristite tabelarni presmetki za da gi presmetate Va{ite finansiski prihodi. Iako pove}eto RS-ja koristat dvocifrena pretstava na godinata, mnogu programi vsu{nost pravat presmetki koristej}i ~etvorocifreno pretstavuvawe na godinite. Tie avtomatski gi konvertiraat datumite kako 98 vo 1998 vo nekoi programi za tabelarna presmetka. Microsoft Excel 5, na primer, prifa}a dvocifreni pretstavuvawa do godinata 2019. Pa taka ako vnesete "20" za 2020, programata }e go konvertira vo 1920.

Kako da gi testiram?

Ako imate fajlovi so podatoci koi koristat dvocifren format za pretstavuvawe na godinite, treba da gi proverite datumite vo odnos na ograni~uvawata na aplikativniot program {to go koristite. Da povtorime, kaj Microsoft Excel 5 tabelite kako primer, krajnata godina e 2019, pa zatoa proverete {to }e se slu~i so Va{ite podatoci vo 2020 godina. Ova mo`ete da go napravite so otvarawe na nov fajl i formatirawe na prazna }elija kako "date cell" vo format na dolg zapis na datumot (DD/MM/YYYY). Vnesete 1/1/19 i rezultatot vo Microsoft Excel 5 }e bide 1/1/2019 kako i {to bi o~ekuvale. No, ako vo istata }elija vnesete 1/1/20 rezultatot }e bide 1/1/1920 a ne 1/1/2020. Povtorete go testot no ovoj pat vnesete go datumot koristej}i ~etvorocifrena pretstava za godinata 1/1/2020 i godinata }e bide prika`ana 1/1/2020 kako i {to se o~ekuva. Zna~i re{enieto e da se koristi ~etvorocifreno pretstavuvawe na godinite no isto taka treba da bidete svesni deka tie se samo validni vo Excel 5 do 2078 godina. Ostanatite aplikacii za tabelarna presmetka mo`e da imaat razli~na godina koga tie prestanuvaat da funkcioniraat korektno pa }e treba da proverite so Va{iot dobavuva~ ili proizvoditel na softver ako istiot mo`e da sozdade problemi.

Delewe na podatoci

[to e toa?

RS-jata ~esto razmenuvaat podatoci pome|u sebe koristej}i e-mail, Internet ili disketi. Ova zna~i deka e mnogu te{ko da se bide siguren deka Va{iot RS e "siguren" - duri i otkako ve}e ste go napravile spremen za noviot milenium. Ako koristite file so tabelarni presmetki od nekoj drug kompjuter na va{iot kompjuter (koj ve}e e postaven za koristewe na ~etvorocifreni zapisi na godinata) no vo koj se koristi dvocifren zapis, mo`e da se sozdadat problemi. Ako ne ste sigurni vo potpolnost za fajlot kako gore navedeniot, nemojte da go koristite. Ednostavno, ako razmenuvate informacii pome|u va{iot dom i rabota, postoi golema mo`nost da se sozdadat problemi koi mo`e da bidat potencijalno seriozni.

Kako da se testira?

Povtorete gi testovite od delot za podatoci, no sekoga{ proverete go izvorot na informacii.

Predostro`nosti pri testiraweto

Ako Va{iot RS ima specijalni uredi za back-up napravete kompletno kopii od va{ite programi i fajlovi so podatoci i proverete dali mo`ete da go vratite kompjuterot na negovata sega{na sostojba so koristewe na ovoj back-up. Ako ne ste vo sostojba da go napravite ova nemojte da testirate bez adekvaten sovet na stru~no lice. Zatvorete gi site aplikacii pred testiraweto- osobeno dnevnicite, organizatorite, skrinsejverite, avtomatskite start-up i back-up rutini. Sekoga{ isklu~ete gi {ifrite (passwords) pred da zapo~nete so testiraweto.

Koga }e zavr{ite so testiraweto, vratete go va{iot RS od back-up sistemite (so cel da nema test dati so 2000 godina). Pravete dnevnik so podatoci za izvr{enite testirawa, osobeno ako go koristite RS-to za rabota. Mo`ebi }e vi treba dnevnikot za da im poka`ete na Va{ite delovni partneri ili rabotodavec deka RS-to e spremno za noviot vek.

[to ako ne znaete kako da go izvr{ite testiraweto?

Kontaktirajte go Va{iot dobavuva~ ili proizvoditelot na RS-to.

• Ka`ete im go modelot na va{eto RS, seriskiot broj i datumot na nabavka
• Zable`ete go proizvoditelot na BIOS-ot, verzijata i datumot se pojavuva na ekranot koga go vklu`uvate RS-to
• Ovie informacii treba da mu ovozmo`at na va{iot dobavuva~ ili proizvoditel da odredi {to treba da se napravi za da RS-to bide spremno za noviot vek

Ako ne ste vo mo`nost da go storite gore navedenoto, pobarajte sovet od nekoj kompjuterski specijalist.

Alatki za testirawe i otstranuvawe na problemot

Ima mnogu softverski testovi i alatki za otstranuvawe na problemot koi se dostapni. Pove}eto od niv }e gi identifikuvaat i otstranat problemite ili }e prepora~aat akcii za problemite koi tie ne mo`at da gi otstranat. Ne postojat alatki koi mo`at da gi otstranat site RS problemi.

• Ako kupuvate program za generalno sreduvawe na BIOS ~asovnikot od RS dobavuva~ot, osigurajte se deka va{iot RS }e raboti so ovie alatki. Najdobro e da se kupi program kreiran specijalno za va{iot tip na RS.
• Zapomnete, samo Vie ste odgovorni za koristewe na ovie alatki pravilno.
• Bidete vnimatelni pri koristeweto na besplatnite alatki koi gi dobivate od Va{ite prijateli ili kompjuterski spisanija. Nema da imate zakonski prava ako tie ne funkcioniraat.
• Nekoi proizvoditeli pravat programi so niska cena ili besplatni za otstranuvawe na hardverskite i softverskite problemi na RS-to.

Konsultirajte se so va{iot dobavuva~ ili proizvoditel na RS-to za da bidete sigurni deka koristite vistinski alatki za Va{iot RS. Ako ne mo`ete da gi otstranite problemite so RS ~asovnikot i BIOS-ot mo`ebi }e treba da izvr{ite zamena na odredeni delovi od va{iot hardver. Vo nekoi slu~ai bi bilo polesno i poevtino da se kupi nov RS.